Trong Di chúc của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dành một
phần nói về thanh niên và vai trò của thanh niên, điều này đã thể hiện tư tưởng,
tình cảm, sự quan tâm đặc biệt của Bác Hồ đối với những chủ nhân tương lai của
đất nước.
Tuổi trẻ của Bác đã chứng kiến các phong trào yêu nước
những năm đầu thế kỷ XX phát triển mạnh mẽ như: phong trào Đông Du, phong trào
Đông Kinh nghĩa thục, Duy Tân, phong trào chống thuế ở Trung kỳ… qua những
phong trào đó, Bác đã nhận thấy rõ sức mạnh to lớn của thế hệ thanh niên trong quá trình đấu tranh giành độc lập.
Đặc biệt, vào những năm 1920 trên diễn đàn Hội nghị Tua (Pháp), Bác đã lên tiếng
phản đối chế độ thực dân gây ra những tội ác tày trời đối với nhân dân và thanh
niên ta thông qua bức thư Gửi Thanh niên Việt Nam (1925), các tác phẩm Bản án
chế độ thực dân Pháp (1925) hay Đường cách mệnh (1927)…, Bác căm phẫn lên án chế
độ thực dân đầu độc, nô dịch, bóc lột dân bản xứ trong đó có thanh niên. Người
khẳng định, muốn thức tỉnh dân tộc phải thức tỉnh thanh niên, vì thanh niên là
một bộ phận quan trọng của dân tộc.
Nhận định thanh niên là một trong những lực lượng nòng
cốt, nên ngay từ những năm đầu về nước hoạt động, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bí mật
thành lập Hội Việt Nam cách mạng Thanh niên (tháng 6/1925), chuẩn bị những hạt
giống đỏ, ươm mầm cho sự trưởng thành, lớn mạnh của sự nghiệp cách mạng Việt
Nam. Trong 2 cuộc kháng chiến Bác luôn luôn theo dõi chặt chẽ và chỉ dẫn thanh
niên tham gia phong trào kháng chiến. Đặt niềm tin vào sức mạnh của thanh niên,
Bác coi thanh niên là người thân trong gia đình mình, sự mất mát của thanh niên
cho cuộc kháng chiến giành độc lập dân tộc là nỗi đau trong cơ thể Bác. Tháng
1/1947, khi nhận được tin con trai bác sĩ Vũ Đình Tụng (Giám đốc y tế Bắc Bộ)
đã anh dũng hy sinh trong chiến đấu, Bác đã gửi thư chia buồn, trong thư Bác viết:
“Ngài biết rằng tôi không có gia đình, cũng không có con cái. Nước Việt Nam là
gia đình của tôi. Tất cả thanh niên Việt Nam là con cháu tôi. Mất một thanh
niên thì hình như tôi mất một đoạn ruột… Họ chết cho Tổ quốc sống mãi; vật chất
họ mất nhưng tinh thần họ vẫn luôn sống với non sông Việt Nam”(1).
Coi sự lớn mạnh của tuổi trẻ là thành công của Đảng,
là thắng lợi của sự nghiệp cách mạng, là sự trường tồn phát triển của xã hội;
Bác luôn dày công chăm lo giáo dục thanh niên trở thành những con người mới của
xã hội, chuẩn bị những tiền đề vững vàng để thanh niên sẵn sàng đón nhận sứ mệnh
làm chủ nước nhà. Ngày 13/9/1958, nói chuyện tại lớp chính trị do Bộ Giáo dục tổ
chức, Người đã nhấn mạnh: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích
trăm năm thì phải trồng người”(2).
Việc chăm sóc, giáo dục và rèn luyện thanh niên là
công việc suốt cuộc đời mình Bác đã làm không mệt mỏi. Nhân dịp kỷ niệm 20 năm
Cách mạng Tháng Tám, Bác đã gửi thư cho thanh niên. Trong thư Bác viết: “Phải
luôn luôn nâng cao chí khí cách mạng, trung với nước, hiếu với dân, nhiệm vụ
nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng.
Không sợ gian khổ, hy sinh, hăng hái thi đua tăng gia sản xuất và anh dũng chiến
đấu, xung phong đi đầu trong sự nghiệp chống Mỹ cứu nước” (3). Và trước khi ra
đi về với thế giới người hiền Bác đã căn dặn: “Đoàn viên và thanh niên ta nói
chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến
thủ. Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành
những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa “hồng”, vừa “chuyên”…”(4). Những
nhìn nhận và đánh giá của Người nhắn gửi ở lớp lớp thế hệ thanh niên về niềm
tin, trí tuệ và sự sáng tạo cho một xã hội mới của dân tộc.
Với tinh thần đó, để Đoàn thanh niên hoàn thành sứ mệnh
cách mạng cao cả, Bác đã đề cao trách nhiệm cụ thể của từng đoàn viên “đoàn
viên phải gương mẫu trong công tác, trong sản xuất, trong học tập” và trách nhiệm
chung “Các chi đoàn thanh niên phải xung phong làm đầu tàu trong cuộc thi đua.”
Vì thi đua là điều kiện thuận lợi giúp cho Đoàn phát triển mạnh mẽ, vững chắc
và thu hút sự quan tâm của thanh niên. Phải thực hiện khẩu hiệu:
Đâu cần thanh niên có, đâu khó có thanh niên. Thanh niên được xác định cánh tay
đắc lực, đội hậu bị của Đảng nên Bác nhấn mạnh: Đảng cần phải chăm lo giáo dục
đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế xây dựng chủ
nghĩa xã hội vừa “hồng”, vừa “chuyên”…”. Tư tưởng ấy chính là tinh thần xuyên
suốt trong Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thanh niên và công tác thanh
niên của Đảng.
Thực hiện lời căn dặn của Người, các lớp thế hệ thanh
niên luôn là lực xung kích trên tất cả các mặt trận quân sự, kinh tế, chính trị,
văn hoá… cùng với các phong trào thanh niên như: Ba sẵn sàng, Ba đảm đang, Năm
xung phong… trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước thì nay trong công cuộc
công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước vai trò của thanh niên lại được thể hiện
ở các hoạt động như: Phong trào thanh niên lập thân, lập nghiệp, phong trào
tình nguyện, Hiến máu nhân đạo, Đền ơn đáp nghĩa…
Ngày nay, Thanh niên được đặt ở vị trí trung tâm trong
chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người. Cùng với việc thực
hiện lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng – Nhà nước đã xây dựng tổ chức
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức,
thực sự là đội dự bị tin cậy của Đảng, hạt nhân chính trị của phong trào và các
tổ chức thanh niên Việt Nam. Tăng cường giáo dục lý tưởng, đạo đức cách mạng, lối
sống văn hóa, ý thức công dân để hình thành thế hệ thanh niên có phẩm chất tốt
đẹp, có khí phách và quyết tâm hành động thực hiện thành công sự nghiệp công
nghiệp hóa, hiện đại hóa, tạo cơ hội cho mọi thanh niên được học tập, không ngừng
nâng cao trình độ, có tri thức và kỹ năng, vươn lên ngang tầm với thanh niên
các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới.
Bên cạnh đó, không ngừng nâng cao chất lượng lao động
trẻ, giải quyết việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho thanh niên, đồng
thời xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, tạo điều kiện cho thanh niên nâng
cao đời sống văn hóa tinh thần, phát triển toàn diện tích cực đóng góp cho sự
phát triển của đất nước.
Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư, Ban Chấp hành Trung
ương khóa VII nêu rõ: Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước
vào thế kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng
Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không phần lớn tùy
thuộc vào lực lượng thanh niên.
Tiếp đó, Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành
Trung ương khóa X về tăng cường sự lãnh đạo của đảng đối với công tác thanh
niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa đã khẳng định: Thanh
niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng
xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định
sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc
tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tuổi trẻ
hôm nay đã nỗ lực vượt qua mọi khó khăn, thử thách để học tập, rèn luyện và trưởng
thành, có đầy đủ bản lĩnh để bất cứ hoàn cảnh nào, được phân công đi bất cứ
đâu, làm bất cứ việc gì cũng sẵn lòng cống hiến một cách xứng đáng nhất.
Trước sự quan tâm, chăm lo và kỳ vọng lớn lao của Đảng
và Nhà nước, hơn bao giờ hết, mỗi thanh niên cần nhận thức rõ vai trò và trách
nhiệm để không ngừng học tập và tu dưỡng, rèn luyện, phấn đấu để trở thành lực
lượng xung kích thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, xây dựng và
bảo vệ vững chắc nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong công cuộc hội nhập
quốc tế.
CHÚ THÍCH:
(1) Hồ Chí Minh: Biên niên tiểu sử, Nxb. Chính trị quốc
gia, Hà Nội, 2006, t.5, tr.32.
(2) Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà
Nội, 2000, t.9, tr.222.
(3) Sđd, t.11, tr.503-504.
(4) Sđ d, t.12, tr.510.